ب. بی نیاز – داریوش

هدف این نوشتار طرح‌ِ بعضی از جنبه‌های رابطه‌ی دین و جامعه‌ی مدنی‌ست. برای پرهیز از طولانی شدن این نوشتار نقطه‌ی آغاز خود را بر این گذاشته‌ام که خواننده دارای اطلاعات پایه‌ای از جامعه‌ی مدنی است[۱] و به همین دلیل به بعضی نکات فقط اشاره‌وار پرداخته می‌شود.

در این جا تلاش می‌شود که اساساً با آن تعاریف ناروشن‌ِ سکولاریستی از جایگاه دین در جامعه‌ی مدنی برخورد شود و سرانجام چهارچوبی ارایه شود که بتوان در آن، گفتمان حول این موضوع را سامان داد.

پیش از پرداختن به ناروشنی‌های درک سکولاریستی از جایگاه دین در جامعه‌ی مدنی ضروری‌ست ابتدا به دو مفهوم «دین» و «جامعه‌ی مدنی» پرداخته شود.

ادامه مطلب

تا آنجا که به موضوع‌ِ سکولاریسم برمی‌گردد، یکی از اساسی‌ترین استدلالات «روشنفکران دینی» برای مبهم‌گویی و فرار از شفافیت سیاسی این است: «مردم ایران مسلمانند، بنابراین باید از ارزش‌های اسلامی پاسداری کرد».

در این خصوص البته پرسش‌های بی‌شماری طرح می‌شوند: منظور از ارزش‌های اسلامی چیست؟ آیا باید ارزش‌های اسلامی که قرار است پاسداری شوند در حقوق اساسی ایران هم بازتاب یابند؟ آیا ارزش‌های اسلامی فقط از کیفیت اخلاقی برخوردارند یا کیفیت قانونی به خود می‌گیرند؟ و سرانجام پاسداری از ارزش‌های دینی و در اینجا اسلامی چه ربطی به سکولاریسم دارد؟ مگر کشورهای مسیحی سکولار، ارزش‌های مسیحی خود را بین بردند که در جامعه‌ی سکولار آینده ایران نیز چنین شود؟ چرا «روشنفکران دینی» این چنین از شفاف‌گویی می‌گریزند و به چیزهایی متوسل می‌شوند که تماماً از موضوع خارج است؟

ادامه مطلب

نگاهی به نوشته یوسفی اشکوری و نقد او (منبع سایت ایران امروز)

نویسنده: مزدک بامدادان

همسخنی و بگومگو با اندیشورزان مسلمان، چه نواندیش باشند و چه کهنه‌گرا کار آسانی نیست. بویژه که اینان اگر سخنی را بر خوشایند خویش نیابند و پاسخ بدان را آزارنده روان خود بیابند، آنرا یکسر نشنیده می‌گیرند. نمونه این رفتار را نزدیک به یک سال پیش از آقای گنجی دیدم، هنگامی که پرسیده بود «اما پرسش این است که آیا راه تحول دینی بر مسلمان‌ها بسته است و این راه فقط بر یهودیان و مسیحیان باز بود؟ چه تفاوتی میان قرآن با تورات و انجیل وجود دارد که به این اجازه‌ی تحول را نمی‌دهد و به آن دو اجازه می‌دهد؟» و من در جستاری سه‌بخشی به آن پاسخ دادم (۱). با اینهمه بر این باورم که سخن باید روی به مردم داشته باشد، تا اندیشه‌ها آشکار گردند و آگاهی فزونی یابد، که هیچ اندیشه‌ای نمی‌تواند ببالد و شکوفان شود، اگر که خود را در تیررس نگاه خرده‌گیر همگان ننهد.

ادامه مطلب

نویسنده: حمید فروغ

پاسخ آقای اشکوری[۱] به نوشته آقای بی‌نیاز تحت عنوان “نقدی بر آشفته فکری های یوسفی اشکوری”[۲] منتشره در سایت گویانیوز و سایت خود آقای بی نیاز، بار دیگر انسان ایرانی زخم خورده و گزیده شده را از خوش خیالی و خواب خرگوشی بیرون می‌آورد. چرا که با تاسف می‌بینیم ادبیات آقای اشکوری و واژه های مورد استفاده ایشان در این پاسخ، در “نوازش” مخالف و منتقد فکری‌شان تغییر چندانی با ادبیات “بابی ستیزان” حرفه‌ای نکرده است.

برای اطلاع خوانندگان بر بخش هایی از دو نوشته مرور کوتاهی می‌کنیم؛

ادامه مطلب

شبی با دکتر سباستیان هاینه

دکتر سباستیان هاینه [Sebastian Heine] (متولد ۱۹۸۵)، زبان‌شناس برای زبانهای آریایی، ترکی و عربی است و در حال حاضر برای گرفتن مدرک پروفسوری [Habilitation] روی بقایای زنده‌ی زبان پهلوی کار می‌کند. او بر ۳۵ زبان جهان که عمدتاً زبان‌های خاورمیانه هستند تسلط دارد.

مکان: کتاب فروغ، Jahnstr. 24, 50676 Köln

زمان: شنبه، ۱۷ مارس ۲۰۱۲ – شروع برنامه ساعت ۱۹

زبان: فارسی

ورودیه: ۳ یورو

توجه: به علت محدود بودن جا [فقط ۵۰ نفر] از علاقه‌مندان تقاضا داریم برای رزرو جا با کتاب فروغ  ۹۲۳۵۷۰۷-۰۲۲۱  یا foroughbook@gmail.com تماس بگیرند.

نوشتار کوتاه اشکوری [«اسلام و دمکراسی»[۱]] در حقیقت چکیده و گوهر اندیشه‌ی «روشنفکر دینی» است که ضروری‌ست بدان پرداخته شود تا مشخص گردد که او و همفکرانش چگونه هنوز سنگ‌ِ یک حکومت ایدئولوژیک اسلامی را به سینه می‌زنند. شاید بیجا نباشد که اندکی ژرف‌تر به بن‌مایه‌های دستگاه فکری ایدئولوژی دینی و به ویژه «روشنفکران دینی» بپردازیم تا ببینیم آنها در کجای تاریخ ایستاده‌اند.

می‌توان ادعا کرد که تقریباً همه‌ی کسانی که به موضوع ادیان پرداخته‌اند یا می‌پردازند، ادیان به ویژه ادیان ابراهیمی یعنی یهودیت، مسیحیت و اسلام را در ردیف «ادیان» طبقه‌بندی می‌کنند. آیا این «ادیان»، واقعاً دین هستند یا ایدئولوژی دینی؟

پیش از پرداختن به موضوعات دیگر ابتدا باید به این پرسش، پاسخ داده شود: دین چیست؟ بُن‌مایه‌ی دین چیست؟

ادامه مطلب

شنبه ۲۵ فوریه ۲۰۱۲ ساعت ۱۹ علی چکاو در کتابفروشی فروغ در کلن صخره نگاری های خود را به ما نشان می دهد. او ما را با این هنر انسانهای اولیه که نه به عنوان نقاش بلکه به عنوان نخستین راویان پا به عرصه ی زندگی نهاده اند آشنا می کند. گوشه ای از جهان بی کران هنر که شاید درهای آن هنوز برای بعضی از ما گشوده نشده باشد. برنامه ای بسیار زیبا که شایسته ی تجربه کردن است.

عنوان: مسافت های تاریخی

مکان: کتاب فروغ در کلن

زمان: شنبه، ۲۵ فوریه ۲۰۱۲ ساعت ۱۹

ورودیه: ۳ یورو

با توجه به این که هموطنان عزیزمان در ایران نمی توانند کتاب «زوال جهان اسلام» را تهیه کنند بر آن شدیم که فایل پی دی اف کتاب را در اختیار علاقه مندان بگذاریم.

زوال جهان اسلام

قیمت کتاب چاپ شده ۱۰ یورو است و پخش آن توسط کتاب فروغ صورت می گیرد.

این کتاب ترجمه‌ی بن‌مایه‌های چند کتاب است که در زبان آلمانی در این باره نوشته شده است و مترجم نیز دانسته‌های خود را به آن افزوده است. این کتاب در واقع تاریخ شکل‌گیری جامعه مدنی از آغاز تا کنون است، از یونان باستان تا به امروز. در این کتاب از یک سو به نظرات ارسطو تا کمونیتارهای امروز در آمریکای شمالی می‌پردازد و از سوی دیگر زمینه‌های عینی این نظریه‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد. کتاب به صورت آموزشی شکل داده شده است و خواننده می‌تواند در پایان یک تصویر روشن و منسجم از شکل گیری جامعه مدنی در تئوری و عمل به دست بیاورد.

عنوان: شکل گیری جامعه مدنی در تئوری و عمل

ترجمه و تألیف: ب. بی‌نیاز (داریوش)

تعداد صفحات: ۲۶۱

طرح روی جلد: علی چکاو

انتشارات: پویا

چاپ اول ۲۰۱۱

قیمت: ۱۲ یورو

هر از چند گاهی بوق و کرنای «جنگ علیه ایران» در رسانه‌های جهانی به صدا در می‌آید. سود اصلی این ترس‌آفرینی اساساً به دو گروه رسیده است: حاکمان جمهوری اسلامی و کنسرنهای تولید اسلحه. «نعمت» جنگ همواره در تاریخ بشری نصیب صاحبان قدرت شده است و خواهد شد.

سناریوی اخیر که اساساً از سوی اسرائیل در قالب یک فیلم‌نامه‌ی نوع ارزان هالیوودی ارایه شده است، ظاهراً توانسته است نه تنها رسانه‌های جهانی را به خود مشغول سازد بلکه توانسته قلب روشنفکران ایرانی را به تپش در آورد. تا کنون مقالاتی که درباره‌ی جنگ علیه ایران جمع‌آوری کرده‌ام، بیش از ۲۰۰۰ صفحه است که روشنفکران ایرانی [اپوزیسیون] به نگارش در آورده‌اند، طبعاً با این ذهنیت که ممکن است «همین فردا به ایران حمله بشود.»

البته باید گفت که سناریوی اخیر با سناریوهای دیگر از لحاظ کیفی و اهدافی که دنبال می‌کند اندکی متفاوت است. تفاوت در این نیست که سناریو واقعی است بلکه اهداف پشت آن متفاوت است. دولت اسرائیل با بوق و کرنا در وسط تل‌آویو اقدامات پیشگیرانه را به اجرا در آورده است و طوری وانمود می‌کند که گویا واقعاً قصد حمله به ایران را دارد. به اعتقاد من این فیلم‌نامه به دلایل زیر فقط و فقط برای دستکاری افکار عمومی به ویژه افکار عمومی مردم اسرائیل و ایران ساخته و پرداخته شده است.

ادامه مطلب

اخیراً به مناسبت‌های شغلی مجبور شدم که با داستان «ماهی سیاه کوچولو» اثر صمد بهرنگی به طور فشرده درگیر شوم. اولین باری که این داستان را خواندم برمی‌گردد به حدود ۳۵ سال پیش. با تأکید بر این نکته که این داستان برای من از گیرایی و جذابیت برخوردار نبود، البته علتش نه  دلایل ایدئولوژیکی مندرج در این کتاب بلکه اساساً به این دلیل بوده که من در آن سالها بیشتر به داستانهای «معمولی» یا بهتر بگویم جنایی علاقه‌مند بودم.

با خواندن دوباره‌ی «ماهی سیاه کوچولو» متوجه شدم که این داستان بسیار کوتاه از یک منبع ایدئولوژیکی خطرناک برخوردار است. به همین دلیل این نقد کوتاه را نوشتم. تلاش کردم در نوشتن روده‌درازی نکنم و فقط بر نکات اساسی انگشت بگذارم. داستان ماهی سیاه کوچولو بیانگر و چکیده‌ی نوع تفکری‌ست که در فرهنگ ما به ویژه فرهنگ سیاسی ما جا خوش کرده بود و هنوز کارکردهای خود را دارد. صمد بهرنگی، مخترع این تفکر نبوده است، او فقط بیانگر و فرموله‌کننده آن چیزی بوده که در میان روشنفکران سیاسی در شرف تکوین بود.

ادامه مطلب

در سال ۲۰۰۸ در «اخبار روز» مقاله‌ای نوشتم با عنوان «پیش‌بینی پذیری و پیش‌بینی‌ناپذیری روند پدیده‌های طبیعی و اجتماعی» (۱). این مقاله در واقع در سال ۲۰۰۴ نوشته شده بود که به دلایل گوناگونی آن را منتشر نکردم. به هر رو، یکی از موضوعات در این مقاله‌ی نسبتاً بلند پرداختن به تناوب زمانی تحولات تاریخی کشور ایران از زمان شکل‌گیری آن یعنی عیلامیان است. در آن جا گفته شد که تناوب زمانی تحولات کشور ایران تا پیش از انقلاب مشروطه هر ۶۰۰ سال یک بار رخ داده است: «ولی سرانجام آن چه می‌بایستی اتفاق بیفتد، اتفاق افتاد! تقریباً ۶۰۰ سال بعد از حمله‌ی مغول‌ها به ایران در دوران قاجاریه جنگ‌های بین ایران و روسیه که به معاهده‌ی گلستان (۱٨۱٣ میلادی) و ترکمانچای (۱٨۲٨ میلادی) منجر شد، باعث گردید که سرزمین بسیار پهناور به یک سرزمین نسبتاً کوچک‌تر تبدیل گردد. یعنی سرزمینی که ما امروز به عنوان ایران می‌شناسیم. کوچک شدن سرزمین ایران، یک تغییر کیفی عظیم بود. البته اگر کل آذربایجان و کل کردستان و بلوچستان از ایران آن زمان جدا می‌شد، ما باز هم با یک روند شدیدتر ارگانیک شدن مواجه می‌شدیم. به عبارتی این جدایی‌ها هم برای ساختارهای اجتماعی آذربایجان، کردستان و بلوچستان بهتر می‌بود و هم برای مابقی ایران. ولی متأسفانه چنین نشد!»

ادامه مطلب

[بخش یک]

جنگ یا صلح

انقلاب در کشورهای عربی و آینده‌ی غرب [۱]

در ۴ اکتبر ۲۰۱۱ کتاب جدید حامد عبدالصمد از زیر چاپ بیرون آمد. این کتاب گزارش و بررسی تحولات سیاسی در مصر و تونس و دیگر کشورهای عربی است. حامد عبدالصمد در روزهای سرنوشت‌ساز در مصر حضور داشته و توانسته یک تصویر واقعی از اوضاع پیش و پس از تغییر قدرت در مصر ارایه بدهد.

این کتاب ۱۱ فصل دارد که عبارتند از: ۱- زمانی که جهان تغییر کرد، ۲- انقلاب عربی من، ۳- علل قیام‌ها، ۴- رسانه‌ها و مردم، ۵- انقلاب زنان، ۶- نقش اخوان‌المسلمین، ۷- اسلام‌گرایی نظامی پس از انقلاب و مرگ بن‌لادن، ۸- در منگنه قرار گرفته‌ها: مسیحیان شرقی، ۹- راه غزه از میدان تحریر می‌گذرد، ۱۰- جنگ یا صلح: انقلاب اعراب به کجا می‌رود؟ و ۱۱- طرح مارشال برای جهان عرب: فرصت‌ها و مسئولیت‌های غرب

ادامه مطلب

در نوشتار پیشین، «از منشور تا کنگره ملی» (۱)، جدایی دین و نهادهای دینی از حکومت و کشورداری، خنثی بودن و غیرایدئولوژیک بودن حکومت و پایبندی به سی ماده‌ی اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر به عنوان ارکان بنیادین برای تحقق دموکراسی در ایران نام برده شده‌اند.

در همان نوشتار اشاره شد که باید به طور مشخص به کمبودهای تاریخی – ساختاری جامعه پاسخ داد. پایبندی به مواد اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر تنها یک «اعلام موضع» نیست، بلکه برای تحقق آن باید گام‌های مشخص و عملی برداشت. یکی از این گام‌ها برای تحقق اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر، «استقلال قوه‌ی قضاییه» است. ادامه مطلب

این نوشته از فصل هفتم کتاب «شکل‌گیری جامعه مدنی در تئوری و عمل» است که نگارنده ترجمه و تألیف کرده‌ام و پس از ویراستاری به زیر چاپ خواهد رفت. این بخش به طور کوتاه به سیادت سرمایه پولی می‌پردازد که آبشخور نئولیبرالیسم نیز هست.

مرحله‌ی چهارمِ سرمایه‌داری:

آغاز فرآیند استقلال کاملِ سرمایه‌ی پولی (از سال ۱۹٨۰)

مرحله‌ی چهارم رشد سرمایه‌داری، مرحله‌ایست که در آن سرمایه‌ی مالی از سرمایه‌ی صنعتی، بازرگانی و خدماتی به طور نهایی جدا می‌شود و به سرمایه‌ی پولی تبدیل می‌شود. به عبارتی سرمایه‌ی مالی، آخرین بندِ ناف خود را از روند تولید و خدمات می‌گسلد و به یک پدیده‌ی خودمختار که نه تنها خودگردان بلکه دگرگردان است، تبدیل شده است. نقطه‌ی آغاز این دوره، از اواخر سالهای هفتاد قرن بیستم است و تاکنون ادامه دارد و در آینده نقش تعیین‌کننده‌ای در عرصه‌ی جهانی خواهد داشت.

ادامه مطلب

یکی از مهم‌ترین تدابیر اپوزیسیون ایرانی تلاش برای یافتن یک چهارچوب فکری بوده تا بتواند نیروهای سکولار را در زیر یک سقف جمع کند. این تلاش‌ها به ویژه در اردوگاه چپ خود را جریانات گوناگون «جمهوریخواه» نشان داد. با آغاز جنبش ضد استبدادی در ایران [جنبش سبز] این تلاش‌ها اساساً خود را در یک سلسله برنامه‌ها برای اتحاد اپوزیسیون متبلور ساخت. مهم‌ترین اسناد در این رابطه «منشور جنبش سبز» است که از سوی آقایان موسوی و کروبی تدوین شد و دومی توسط «پشتیبانان سکولار جنبش سبز ایران» که به ابتکار آقای نوری‌علا و دیگر کنشگران سیاسی عرضه شده است. البته اسناد دیگری نیز وجود دارند که به علت عدم انتشار آنها مجبورم که به آن یا آنها استناد نکنم.

در این جا تلاش خواهم کرد که با تکیه به دو سند بالا کمبودهای آنها را نشان بدهم.

نخستین پرسشی که طرح می‌شود این است: به راستی چنین پلاتفرم‌هایی نشانگر چه هستند؟ کوتاه می‌توان پاسخ داد: تصور و تصویر کلی ما از جامعه آینده ایران. هر دو سند تلاش کرده‌اند تصور و تصویر آینده‌نگر خود را از جامعه ایران عرضه کنند. آیا موفق بوده‌اند؟ متأسفانه باید گفت، هر دو جریان سیاسی چندان موفق نبوده‌اند!

علت ناموفق بودن این پلاتفرم‌ها چیست؟ صرف‌نظر از مسایل و مشکلات فرهنگی [فرهنگ پراکندگی] که میان ما ایرانیان جاری است، ولی خود این پلاتفرم‌ها از اشکالات اساسی برخوردارند.

ادامه مطلب

کتاب «زوال جهان اسلام» اثر حامد عبدالصمد منتشر شده است و از راه های زیر می توان آن را تهیه کرد:

کتاب فروغ، کلن،  Jahnstr. 24, 50676 ، تلفن: ۰۰۴۹۲۲۱۹۲۳۵۷۰۷

یا آنلاین: www.allerinfo.com

تعداد صفحات: ۲۴۰

قیمت: ۱۰٫۸۰ برای آلمان و ۱۲ یورو برای خارج از آلمان

ادامه مطلب

«گفتگو با دشمن» یک پلاتفرم سیاسی – اجتماعی است که برای بحث و مجادله ی نحله های گوناگون فکری و دینی پایه گذاری شده است. این پلاتفرم برای همه شهروندان و فعالان اجتماعی و سیاسی است. هدف اصلی این پلاتفرم این است که شهروندان یا بهتر بگوییم شهروند جهانی توانایی پیدا کند تا با «غیر خودی» که اساساً به عنوان «دشمن» نگریسته می شود، گفتگو و بحث کند. هدف دیگر این پلاتفرم آن است که تمام نحله های فکری و دینی چگونه و حول چه چیزی می توانند به یک توافق برسند تا بتوانند بستر یک همزیستی مسالمت آمیز و روادار را ایجاد کنند.

بازید از سایت (www.talk2enemy.de) و فیس بوک «گفتگو با دشمن» ارزشمند است و می تواند در نگاه ما به پیرامون خود تأثیرات مثبت و خوبی بگذارد.

سی ان ان لیست پول های بانکی سران جمهوری اسلامی را در بانک های گوناگون جهان  منتشر کرده است. در این لیست، از جمله نام فرزندان خامنه ای، حداد عادل، حسن عباسی، حسین طائب، یحیی رحیم صفوی، حسین شریعتمداری، علیرضا پناهیان، صادق محصولی، حمید رسایی، و… آمده است. اگر صحت داشته باشد، [که به احتمال قوی صحت دارد!] می توان به عمق فساد در این سرزمین آفت زده ی اسلامی پی برد. به امید آن روز که در ایران شرایطی پیش آید که فاسدان اقتصادی، سیاسی و اجتماعی در مقابل دادگاه قرار گیرند و مجبور به پاسخ گویی بشوند.

مجتبی خامنه ای

(England £ ۱٫۱۴ billion (2 accounts frozen since 2009),  Germany 2.12 billion Euros (4 accounts), Qatar $400 million, S. Africa  ۹۵۰ million Euros (2 accounts), UBS/Micheloud & Cie/Credit Suisse 12  accounts adding to 3.85 billion Euros, Liechtenstein $ 2.8 billion,  S.  Africa $620 million, Shanghai $4.1 billion, UAE: $ 700 million,  Malaysia A$670 millions)

ادامه مطلب

وقتی کتاب به دستم رسید پیش از آن که به عنوان روی جلد آن توجه کنم مثل آدم‌های کتاب ندیده شروع به ورق زدن آن کردم. البته باید یادآوری کنم که فوراً متوجه شدم که نقد و بررسی کتاب از عهده‌ی من بی‌سواد خارج است و به همین دلیل سرخورده و مأیوس آن را به کناری نهادم. ناگاه نگاهم به جلد کتاب و مطالب روی آن افتاد. با خواندن عنوان یا عناوین نوشته شده روی کتاب، برق انتقاد و انتقام چشمانم را کور کرد. به خودم گفتم: عجب! نه به آن محتوای عالمانه و نه به این عناوین عامیانه! مگه میشه؟ راهی ندیدم به جز بررسی و نقد جلد کتاب!

ادامه مطلب